Ratusz został budowany na rzucie prostokąta. Cała powierzchnia budynku wynosi 1278m2. Symetrię konstrukcji akcentuje ryzalit (występ z lica w elewacji konstrukcji ) Sali Rady i westybulu oraz dwa mniejsze ryzality narożne. Jeden z nich przechodzi w wieżę Ratusza. Ratusz posiada dwa nie duże skrzydła, które wyraźnie formują kształt podkowy. Od południowej strony wybudowana została kwadratowa studnia wraz z boczną klatką schodową. Ratusz posiada trzy kondygnacje. Reprezentacyjną funkcję pełni pierwsze piętro. Układ elewacji względem siebie jest silnie zhierarchizowany. Najbardziej niewyszukana jest zachodnia ( tylna ) część budynku. W miarę dochodzenia do fasady wyrazistość i zdobienia zagęszczają się. Dużo zdobień i fragmentów architektonicznych posiada ryzalit centralny.
Zaprojektowany jest według reguły trójdzielnej loggi arkadowej (wnęka w zewnętrznej płaszczyźnie budynku, otwarta na zewnątrz) : trzech portali wejściowych (ozdobne obramienie drzwi wejściowych) i balkonu obwieszczeniowego - elementu, jakiego nie mogło zabraknąć w XIX-wiecznej architekturze. Balkon pozbawiony jest swojej funkcji i jest tylko elementem dekoracyjnym. W podziałach ścian zastosowano zdwojone pilastry jońskie oraz zbitą ornamentację z neorenesansowych motywów okuć, kartuszy, festonów kwiatowych oraz herbów miasta. Nieodłącznym emblematem Ratusza w Bielsku-Białej jest kamienna rzeźba bogini Eirene z rogiem obfitości i u jej boku - niewielkim Plutosem (bogiem bogactwa). Powyżej mieści się tarcza herbowa z motywem pszczoły (symbol pracowitości i zapobiegliwości). Przedstawiany system kompozycyjny jest podobny do fasady wiedeńskiego Pałacu Sprawiedliwości.
Symetryczny system struktury budowli pozostanie zachwiany przez wieżę zegarową. Trzeba zaznaczyć, że w tamtych czasach był to nieodłączny element budowanych ratuszów. Jest ona wydłużeniem północno-wschodniego ryzalitu. Jej wysokość szacowana od podłoża wynosi 52 metry. Posiada kształt kwadratu, nakryta wielobocznym hełmem z galeryjką i iglicą w otoczeniu czterech narożnych kopułek. Posiada loggię widokową. W obramieniu okna mieści się data ukończenia budowli - czyli rok 1897. Na wieży mieści się zegar. Co trzy godziny odtwarzany jest hejnał miejski.
Ratusz w Bielsku-Białej pod względem architektonicznym bardzo mocno przypomina wiedeński pałac miejski. W odróżnieniu od odmian wiedeńskich architekt wprowadził motywy północne w formie stromego dachu oraz ornamentów okuciowych i zawijanych kartuszy. Można ustalić, że są to jedyne elementy,które nie wywodzą się od wiedeńskiej architektury i odróżniają ratusz na tle analogicznych budowli.
Plan wybudowania nowego Ratusza ( były ratusz z 1827 roku znajdował się na placu Wojska Polskiego) powstał w dziewięćdziesiątych latach XIX wieku. Stwierdzono wówczas, że aktualny ratusz jest zbyt mały dla rozwijającego się miasta. Sponsorem budowy nowego ratusza została Komunalna Kasa Oszczędności - rodzimy bank.
Zaczątkiem 1894 roku centrala Komunalnej Kasy Oszczędności rozpisała konkurs architektoniczny na stworzenie projektu ratusza. Z domniemania miał on spełniać dwie role - obejmować siedzibę banku oraz siedzibę magistratu. Uważnie ustalono wymagania, jakie nowy budynek miał spełniać. Najważniejsza była funkcjonalność oraz okazałość ratusza. Symbolem rozpoznawczym miała być wieża z zegarem. O organizację konkursu zwrócono się do Austriackiego Związku Inżynierów i Architektów . W skład jury weszli trzej wiedeńscy architekci: Ludwig Wächtler, Franz von Neumann i Herman Helmer.
Dnia 24 lipca 1894 jury dokonało wyboru projektu. W konkursie wzięło udział ośiem ofert. Współcześnie znamy tylko dwie z nich: projekt pod hasłem Honoris Causa autorstwa Karla Korna oraz Coalition 2 autorstwa Emanuela Rosta. Wygrał projekt Rosta. Po konkursie uległ on wielu modyfikacją i poprawką. Oferta Korna znalazła się na drugim miejscu. Można przewidywać, ze powodem były zbyt ogromne gabaryty ratusza oraz nieuwzględnienie reprezentatywnej wieży zegarowej.
1 września 1895 rozpoczęły się prace budowlane. Po przeszło dwóch latach (30 września 1897) zostały one zakończone. Odpowiedzialny za prace nad budową był Ignatz Ungwer. Wydatki poświęcone na realizację budowy obliczane na 200 000 koron austro-węgierskich, definitywnie osiągnęły koszt 612 000 koron. Władze miejskie, z burmistrzem Johannem Rosnerem na czele oraz Komunalna Kasa Oszczędności przeprowadzili się do wybudowanego ratusza 17 października 1897. Wkrótce Ratusz stał się również siedzibą policji i 20-osobowego oddziału straży miejskiej. Jeden pokój zajęło Towarzystwo Obywatelskie. Obok znajdowało się, muzeum miejskie (założone 3 grudnia 1904) . Na najwyższej kondygnacji przebywali urzędnicy. W 1897 po zachodniej stronie Ratusza ufundowano park miejski.
Wraz z złączeniem miast Bielska i Białej w jedno miasto w roku 1951, ratusz miały okazję stać się siedzibą Prezydenta Miasta, Urzędu Miejskiego i Miejskiej Rady Narodowej w Bielsku-Białej.
W roku 1991 zabytkowy zegar na wieży zastąpiono współczesnym, elektronicznym zegarem. Zabytkowy zegar trafił do muzeum. W 1993 roku rozpoczęto prace konserwatorskie na dachu i na wieży zegarowej. Podstawowe prace ( odświeżenie elewacji oraz wnętrz ratusza) miały swoje miejsce w latach 1996-1997. Ratusz na swoje stulecie zdobył początkowy blask. XIX-wieczny wygląd ratusza został odtworzony w większości na podstawie dawnych fotografii oraz szkiców projektowych projektanta - Emanuela Rosta.
Z ciekawostek należy wyszczególnic, że w kwietniu 2008 Narodowy Bank Polski oddał okolicznościową monetę z partii 32 historyczne miasta Polski o nominale 2 zł, na rewersie znajdował się obraz bielskiego ratusza. A w roku 2009 bielski ratusz był umiejscowiony na tzw. pocztówce przedstawiającej Polskę podczas konkursu Eurowizji.
