Katedra Św. Mikołaja

Katedra św. Mikołaja w Bielsku-Białej jest jednym z największych kościołów wybudowanym w mieście Bielsko-Biała. Jest katedrą diecezji bielsko-żywieckiej. Katedra jest specyficznym punktem miasta, doskonale zauważalna z rozmaitych miejsc. Znajduje się na Starym Mieście, przy pl. św. Mikołaja i leży na terenie Dekanatu Bielsko-Biała I - Centrum. Pełni także funkcję kościoła parafialnego (parafia św. Mikołaja). Jako datę powstania katedry podaje się lata 1443-1447, jednak bieżący kształt osiągnęła dopiero w 1912 r. Liczne przebudowy spowodowały, ze budowla posiada detale wielu stylów architektonicznych - od gotyku po modernizm.

W latach 1443-1447 został wybudowany pierwszy kościół w nurcie gotyckim. Fundatorem konstrukcji był cieszyński książę Wacław I. Można przyjmować, że pierwszy gotycki kościół powstał na miejscu drewnianego kościoła otoczonego cmentarzem. Budowa murowanej świątyni wiązała się z przesunięciem parafii z kościoła w Starym Bielsku do miasta Bielska. Także wtedy jej patron - św. Mikołaj - został patronem miasta.


W okresie od 1559 r. do 1630 r. kościół był zborem luterański. Ostatnim jego kapłanem był Jerzy Trzanowski - pisarz i kaznodzieja religijny. Następnie został siłą przywrócony katolikom. Jednakże w roku 1659 spłonął doszczętnie. Po pożarze był przebudowany sumptem bielskiego barona Juliusza Gotlieba Sunnnegha, który był fundatorem nowego, barokowego wnętrze. Kościół miały okazję stać się obiektem pochówków tej węgierskiej rodziny (luterańskiej).


W roku 1682 r. katedra została napadnięta i zrabowana przez powstańczy oddział węgierski pod wodzą Imre Thökölego, który unicestwił przed kościołem pastora Krzysztofa Buriana.


W roku 1750 miał miejsce kolejny pożar. Piorun uderzył w świątynię - stopił dzwon, zegar wieżowy i spalił dach. Kościół pozostał odbudowany w latach 1751 - 1756. W roku 1783 r. zlikwidowano spowijający kościół cmentarz. Kościół pada ofiarą kolejnego pożaru w roku 1808.


Od roku 1752 r. kolatorami kościoła byli książęta bielscy - Sułkowscy. W latach 1815-1822 książę Jan Nepomucen ufundował nowe, barokowo-klasycystyczne wyposażenie. Przeżyło on do lat 60. XX wieku.


Od roku 1909 do 1912 roku miała miejsce poważna przebudowa kościoła, wg pomysłu architekta wiedeńskiego Leopolda Bauera. Rozszerzono nawy i wzniesiono neoromańską fasadę z 61-metrową wieżą.


W 1992 r. utworzono diecezję bielsko-żywiecką, a dotychczasowy kościół parafialny pw. św. Mikołaja wywyższono do pozycji katedry.


Teraźniejszy wygląd budowli pochodzi z przebudowy, która miała miejsce w latach 1909 - 1910 wg pomysłu Leopolda Bauera. W tamtym okresie pojawiła się 61-metrową wieża, przedłużono nawę naczelną i dobudowano nawy boczne. Wieża przypomina włoską kampanilę ( dzwonnica kościelna , wydzielona z bryły kościoła i budowana obok niej - w przypadku Katedry Św. Mikołaja wieża nie pozostała wydzielona.). Przypuszczalnym wzorem dla niej mogła być dzwonnica św. Marka w Wenecji.

Wieża dekorowana jest specyficznymi gałęziami winnej latorośli, które są znakiem boskiej miłości i Kościoła. Na wieży, pokrytej w 1998 r. miedzianą blachą, znajduje się zegar z roku 1918 .

Portal świątyni zdobi figura Chrystusa. Jest ona otoczona medalionami z obrazem dwunastu apostołów, nad jakim wstawiono posągi św. Mikołaja, Jadwigi Śląskiej i św. Jana Nepomucena. Rzeźby stworzył współpracownik Otto Wagnera - Othmar Schimkowitz.

Na ścianie północnej możemy odnaleźć pamiątkową tablicę z nazwiskami parafian poległych w I wojnie światowej.

Wygląd wewnętrzny katedry, który możemy oglądać obecnie, jest wynikiem spornych posoborowych przemian z lat 1965 - 1966. W tych latach kościół został pozbawiony niemal wszystkiego - zostały wyłącznie konfesjonały z roku 1910. Zamalowane zostały także ozdabiające ściany polichromie, które na szczęście powróciły w 1998 r. ( zrekonstruowano także freski w prezbiterium pochodzące z 1936 r.). W wyższej sekcji nawy znajdują się kolorowe, secesyjne witraże wiedeńczyka Rudolfa Harflingera z roku 1912.

Całkiem odrębną stylistykę stanowią witraże znajdujące się w niższej sekcji nawy - nie ma w nich cienia monumentalizmu. Zostały wykonane w 1894 r. w Pradze w pracowni C.L. Turckego. W roku 2009. w miejsce pustego okna stworzony został nowy witraż. Prezentuje on Bł. Jana Pawła II, jest stylizowany na wcześniejsze XIX-wieczne witraże. Proponowane jest stworzenie kolejnego witraża z wizerunkiem Kard. Stefana Wyszyńskiego.

W nawie centralnej i nawach bocznych umieszczone są stacje Drogi Krzyżowej z 1860r. Nad bocznym wejściem od północnej strony znajduje się obraz bł. Jana Pawła II wykonany przez Piotra Kłoska.

Organy są produkcji firmy Rieger z Karniowa z 1920 roku. W roku 1952 zostały one rozbudowane przez firmę Wacława Biernackiego z Krakowa. Posiadają dziś 51 głosów.

Na okolicznościowe nabożeństwa w prezbiteium wystawiane są figury Matki Boskiej z Dzięciątkiem i Najświętszego Serca Pana Jezusa pochodzące z usuniętych w latach 60. XXw. ołtarzy.

Nawa północna


W nawie północnej możemy dojrzeć obraz "Chrystus w Ogrójcu". Poniżej obrazu znajduje się współczesny ołtarz z XIX-wiecznym krucyfiksem pochodzącym z poprzedniego wyposażenia.


Nawa południowa


W południowej nawie mieści się krzyż upamiętniający nabożeństwo Drogi Krzyżowej odbywającej się co roku drogami miasta Bielsko-Biała.

Ołtarze

W roku 1991 r. w miejsce zdemontowanego w latach 60. XX wieku zrobiono nowy ołtarz główny. Wcześniej wyręczała go płaskorzeźbą Zygmunta Brachmańskiego. Prezentowała ona sylwetkę Chrystusa na krzyżu. Współcześnie jest ona zdemontowana. W ołtarzu głównym znajduje się tabernakulum uratowane z XIX-wiecznego wyposażenia.

W ołtarzu znajduje się obraz z 1845 r. Prezentuje on św. Mikołaja ocalającego rozbitków z tonącego statku. Z boku można podziwiać wizerunki św. Pawła i św. Brata Alberta autorstwa Piotra Kłoska.


Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej


Co ciekawe Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej jako jedna przetrwała wszystkie pożary świątyni. Od roku 1729 w kaplicy znajduje się łaskami słynący obraz przywieziony z Tokaju przez płk Teodora Sułkowskiego. Umiejscowione są tu także relikwie: św. Mikołaja, św. Franciszka z Asyżu,Dzieci Fatimskich a także bł. Jerzego Popiełuszki. Kaplica sławna jest z nabożeństw polskich, które odprawiał w niej na początku XX wieku wybitny działacz polski - ks. Stanisław Stojałowski. Można o tym przeczytać na tablicy pamiątkowej.


Rzeźby św. Jana Nepomucena


W Katedrze mieszczą się dwie rzeźby św. Jana Nepomucena (oprócz tej znajdującej się w portalu): w kruchcie południowej a także w kruchcie centralnej. Ta wymieniona jako pierwsza pozostała w latach 30. XX wieku przeniesiona z Rynku (Na Rynku znajduje się dziś jej replika).

Dwór Lipnicki

Dwór Lipnicki, który zwany jest też zamkiem bialskim - późnoklasycystyczny pałac znajdujący się w blisko centrum Bielska-Białej, w dzielnicy Biała Krakowska, przy ul. Żywieckiej. Wybudowany został w roku 1596 jako dwór starostów lipnickich. Obecny układ w całości wywodzi się z I poł. XIX w., kiedy był własnością Albrechta Habsburga. Od 1885 r. należy do Nazbierania Córek Bożej Miłości, pełniąc funkcję klasztoru oraz prowadzonego przez nie domu dla upośledzonych dzieci i kobiet. Pałac otacza zabytkowy park, aranżujący wspólnie zespół pałacowo-parkowy. 

Dwór Lipnicki do roku 1925 umiejscowiony był w granicach odrębnej wsi Lipnik. W latach 1499-1789 Lipnik był rezydencją starostwa niegrodowego zawierającego znaczne obszary między Sołą na wschodzie a Białą na zachodzie.

Nastał rok 1596. Starosta Piotr Komorowski zlecił budowę, w rejonie dolnego folwarku lipnickiego, małych rozmiarów dworu. Obiekt ten oprócz charakteru siedziby starostów wybudowany był z koncepcją o obronie. Miał ochraniać granicy między Rzecząpospolitą a monarchią Habsburgów na Białej, a także społeczeństwo przed beskidzkimi zbójnikami.

Na początku XIX wieku Dwór Lipnicki wszedł w mienie arcyksięcia Albrechta Habsburga, właściciela dóbr w Żywcu i księcia cieszyńskiego. Na jego zarządzenie był on przebudowany w stylu późnoklasycystycznym. W całości został zamazany początkowy układ budynku. Wokół Dworu został utworzony dużych rozmiarów park. Dwór przybrał formę pałacu.

W roku 1885 właściciel najpierw wydzierżawił, a następnie dał dwór Zgromadzeniu Córek Bożej Miłości, założonemu w 1868 r. w Wiedniu. Była to pierwsza placówka tego zakonu na ziemiach polskich.


W roku 1869 odnowiono dwór według planu Emanuela Rosta. Powstało następne piętro, dobudowano też od strony południowej kaplicę św. Hildegardy. Dwór Lipnicki miały okazję stać się konstrukcją na zarysie prostokąta z czterospadowym dachem, a środek fasady zaakcentowany jest portalem i dekoracją okien.


W 1869 roku, na piętrze powstał zakład naukowo-wychowawczy dla dziewcząt, który następnie przekształcono w gimnazjum z seminarium nauczycielskim. Rok 1909 przynosi kolejne metamorfozy: w obrębie kolektywu pałacowo-parkowego wybudowano trzypiętrowy obiekt, mieszczący szkołę prowadzoną przez zakon. Znajdziemy go od strony dzisiejszej ul. Broniewskiego,. Po II wojnie światowej mieściło się w nim III LO im. A. Asnyka. W 2001 r. pozostało reaktywowane Gimnazjum Zgromadzenia Córek Bożej Miłości, a rok później liceum. Obie szkoły zajęły obiekt przy ul. Broniewskiego.


Aktualnie w dworze mieści się klasztor Zgromadzenia Córek Bożej Miłości, jak również kierowany przez zakonnice - dom opieki dla upośledzonych dzieci i kobiet.

Zamek Sułkowskich

Zamek książąt Sułkowskich - jest największym i najstarszym zabytkiem miasta Bielska-Białej. Znajduje się we wschodniej cząstce Starego Miasta przy głównej trasie przebiegającej przez miasto.

Obiekt zamkowy był zbudowany w XIV wieku.. Inicjatorem powstania warowni był książę cieszyński Przemysław I Noszak. Przez następne stulecia służył jako rezydencja Piastów cieszyńskich. Jest standardowy zamek miejski, od początku przyłączony w układ fortyfikacji Bielska i będącego równocześnie najważniejszym elementem jego obwarowań. Pełnił także rolę śląskiej twierdzy granicznej, strzegąc granicy dzielnicowej i państwowej na Białej.


Końcem XVI wieku zamek zaczął się przekształcać w rezydencję szlachecką. Od 1572 r. zamek stanowi centrum administracyjno-gospodarcze państwa bielskiego (od 1752 r. Księstwo Bielskie) jak również rezydencję jego posiadaczy. Mnogie przebudowy bardzo zmieniały i zamazały byłe elementy stylowe obiektu. W latach 1855-1864 miała miejsce ostatnia przebudowa ( powstała m.in. eklektyczna fasada zwrócona ku pl. Bolesława Chrobrego). Od 1945 r. j na zamku znajduje się rezydencja Muzeum w Bielsku-Białej , wcześniej był własnością rodu Sułkowskich.


W muzeum można podziwiać XIX-wieczną reprezentacyjną klatkę schodową, galerię sztuki polskiej i europejskiej od XIV do XVII wieku, aulę militariów i sztuki myśliwskiej, salon muzyczny, salon biedermeierowski, wystawę malarstwa polskiego i europejskiego od XIX do XX wieku, wystawę współczesnej sztuki regionu, ekspozycję prezentującą dzieje zamku, Bielska, Białej i okolic, ekspozycję etnograficzną, wystawę grafiki przełomu XIX i XX wieku, galerię malarstwa portretowego od roku 1800 do lat trzydziestych XX wieku, wnętrza z prezentacją pamiątek po rodzinie Sułkowskich i salę z rycerzem - lapidarium.

Historia zamku

Według legendy w rejonie dzisiejszego zamku w Bielsku-Białej znajdował się gródek rozbójników napadających na podróżnych handlarzy. Książę opolski Kazimierz rozprawił się ze zbójcami i przejął gród. W jego miejscu wybudował zameczek myśliwski. Jak pokazał czas jest on rozbudowany do postaci dosyć obszernego zamku. Przy zamku rozwijało się miasto Bielsko.

Z XIV wieku wywodzą się najstarsze części zamku. Kolejne wieki zapoczątkowały stopniową rozbudowę i przemiany. Zamek jest typem zamku miejskiego, który od początku włączono w układ fortyfikacji Bielska. Stanowił on najsilniejszy element jego obwarowań. Przez stulecia wypełniał rolę śląskiej twierdzy granicznej, najpierw strzegąc granicy księstw dzielnicowych cieszyńskiego i oświęcimskiego, q od połowy XV wieku granicy państwowej czesko-polskiej. Pod koniec XVI wieku rola obronna zamku zanikała. Od tego czasu można dostrzec jak zamek zmienia się w rezydencję szlachecką. Aktualny wygląd zamku wywodzi się z czasów ostatniej przebudowy z drugiej połowy XIX wieku. Zatarła ona doszczętnie ówczesne elementy stylowe zamku. W latach 1899-1973, w rejonie widocznego współcześnie od strony wschodniej ceglanego muru oporowego, znajdował się szereg tzw. Bazarów Zamkowych aranżujących efektowną podbudowę architektoniczną dla bryły budowli. Bazary wyburzono w związku z poszerzaniem ulicy Zamkowej.

Przez ponad dwa wieki zamek służył jako jedna z siedzib władających Księstwem Cieszyńskim Piastów. Od 1572 roku miały okazję stać się centrum administracyjno-gospodarczym samodzielnego bielskiego państwa stanowego, którym rządzili przedstawiciele szlacheckich rodzin Promnitzów, Schaffgotschów, Sunneghów, Solmsów i Haugwitzów. Od roku 1752 zostało ono podniesione do rzędu księstwa i przeszło pod panowania rodu Sułkowskich. Księstwo Bielskie egzystowało do 1849 rok. Wtedy to podczas inaugurowania w Austrii nowoczesnego rozpadu administracyjnego, zlikwidowano stare struktury feudalne. Rejony Księstwa Bielskiego weszły w skład bielskiego starostwa powiatowego. Sam obiekt zamkowy jak również liczne dobra w mieście pozostały w posiadaniu Sułkowskich do 1945 roku. Po II wojnie światowej zamek przejęty został przez Państwo Polskie i służył jako rezydencja wielu instytucji kulturalnych. Od 1983 roku jego jedynym użytkownikiem jest państwowe Muzeum w Bielsku-Białej. Najstarszy opis zamku znajduje się w urbarzu państwa bielskiego z 1571 roku:

"Po pierwsze jest zamek w mieście Bielsku położony, dobrze wymurowany, w nim 15 pokojów oraz izb, też 22 starannie utrzymane sklepione pomieszczenia, duże i małe, wraz z nowo wzniesionym murowanym budynkiem browaru i słodowni, który poza obrębem zamku, lecz tuż obok jest ulokowany, do tego przynależne stajnie, duży spichlerz, pralnia oraz izby kąpielowe, obok których woda przepływa. Dalej przy zamku tym jest sad duży z urodzajnymi owocowymi drzewami, w nim również wszelakie zioła w razie potrzeby uprawiane być mogą, obok także łąka, i jest też przy nich nowo założony ogród chmielowy, w nim około poczwórnego małdra chmielu rok w rok rosnąć może. Są też w dwóch miejscach dobre stawy do zamku należące, gdzie wody nie zbraknie, w których ryby zimową porą trzymać można".

źródło: Zamek Sułkowskich  wirtualne-bielsko.pl

Katedra św. Mikołaja

Katedra św. Mikołaja w Bielsku-Białej jest jednym z największych kościołów wybudowanym w mieście Bielsko-Biała. Jest katedrą diecezji bielsko-żywieckiej. Budowla jest reprezentatywnym punktem miasta, wyśmienicie dostrzegalna z różnorodnych obszarów miasta. Znajduje się na Starym Mieście, przy pl. św. Mikołaja i leży na terenie Dekanatu Bielsko-Biała I - Centrum. Pełni również funkcję kościoła parafialnego (parafia św. Mikołaja). Jako datę powstania katedry podaje się lata 1443-1447, jednakże aktualny kształt uzyskała dopiero w 1912 r. Liczne przebudowy sprawiły, ze budowla posiada szczegóły wielu kierunków architektonicznych - od gotyku po modernizm. 

W latach 1443-1447 został wybudowany pierwszy kościół w stylu gotyckim. Fundatorem budowli był cieszyński książę Wacław I. Można przeczuwać, że pierwszy gotycki kościół powstał na miejscu drewnianego kościoła otoczonego cmentarzem. Budowa murowanej świątyni wiązała się z przesunięciem parafii z kościoła w Starym Bielsku do miasta Bielska. Także wtedy jej patron - św. Mikołaj - został patronem miasta.


W czasie od 1559 r. do 1630 r. kościół był zborem luterański. Ostatnim jego kapłanem był Jerzy Trzanowski - pisarz i kaznodzieja religijny. Następnie został przy użyciu siły przywrócony katolikom. Jednak w roku 1659 spłonął doszczętnie. Po pożarze był odnowiony sumptem bielskiego barona Juliusza Gotlieba Sunnnegha, który był fundatorem nowego, barokowego wnętrze. Kościół miały okazję stać się rejonem pochówków tej węgierskiej rodziny (luterańskiej).


W roku 1682 r. katedra pozostała napadnięta i obrabowana przez powstańczy oddział węgierski pod wodzą Imre Thökölego, który unicestwił przed kościołem proboszcza Krzysztofa Buriana.


W roku 1750 miał miejsce kolejny pożar. Piorun uderzył w świątynię - stopił dzwon, zegar wieżowy i spalił dach. Kościół pozostał odtworzony w latach 1751 - 1756. W roku 1783 r. zlikwidowano otaczający kościół cmentarz. Kościół pada ofiarą następnego pożaru w roku 1808.


Od roku 1752 r. kolatorami kościoła byli książęta bielscy - Sułkowscy. W latach 1815-1822 książę Jan Nepomucen ufundował nowe, barokowo-klasycystyczne wyposażenie. Przeżyło on do lat 60. XX wieku.


Od roku 1909 do 1912 roku miała miejsce daleko idąca przebudowa kościoła, wg zarysu architekta wiedeńskiego Leopolda Bauera. Rozszerzono nawy i wzniesiono neoromańską fasadę z 61-metrową wieżą.


W 1992 r. utworzono diecezję bielsko-żywiecką, a dotychczasowy kościół parafialny pw. św. Mikołaja wywyższono do rangi katedry.


Obecny wygląd kościoła pochodzi z przebudowy, która miała miejsce w latach 1909 - 1910 wg zarysu Leopolda Bauera. W tamtym czasie pojawiła się 61-metrową wieża, wydłużono nawę naczelną i dobudowano nawy boczne. Wieża bardzo przypomina włoską kampanilę ( dzwonnica kościelna , wydzielona z bryły kościoła i zbudowana obok niej - w przypadku Katedry Św. Mikołaja wieża nie była wydzielona.). Przypuszczalnym wzorem dla niej mogła być dzwonnica św. Marka w Wenecji.

Wieża dekorowana jest reprezentatywnymi gałęziami winnej latorośli, które są znakiem boskiej miłości i Kościoła. Na wieży, pokrytej w 1998 r. miedzianą blachą, mieści się zegar z roku 1918 .

Portal świątyni zdobi figura Chrystusa. Jest ona otoczona medalionami z wizerunkiem dwunastu apostołów, nad jakim wstawiono posągi św. Mikołaja, Jadwigi Śląskiej i św. Jana Nepomucena. Rzeźby stworzył współpracownik Otto Wagnera - Othmar Schimkowitz.

Na ścianie północnej możemy odnaleźć pamiątkową tablicę z nazwiskami parafian poległych w I wojnie światowej.

Wygląd wewnętrzny katedry, który jesteśmy w stanie oglądać dzisiaj, jest rezultatem kontrowersyjnych posoborowych zmian z lat 1965 - 1966. W tych latach budynek został pozbawiony niemal wszystkiego - pozostały wyłącznie konfesjonały z roku 1910. Zamalowane pozostały także upiększające ściany polichromie, które na szczęście powróciły w 1998 r. ( zrekonstruowano także freski w prezbiterium pochodzące z 1936 r.). W wyższej części nawy mieszczą się barwne, secesyjne witraże wiedeńczyka Rudolfa Harflingera z roku 1912.

Całkiem odrębną stylistykę prezentują witraże znajdujące się w niższej części nawy - nie ma w nich cienia monumentalizmu. Pozostały zrobione w 1894 r. w Pradze w pracowni C.L. Turckego. W roku 2009. w miejsce pustego okna zrobiony został nowy witraż. Przedstawia on Bł. Jana Pawła II, jest stylizowany na wcześniejsze XIX-wieczne witraże. Planowane jest stworzenie kolejnego witraża z portretem Kard. Stefana Wyszyńskiego.


Nawa centralna

W nawie centralnej i nawach bocznych zlokalizowane są stacje Drogi Krzyżowej z 1860r. Nad bocznym wejściem od północnej strony wisi portret bł. Jana Pawła II wykonany przez Piotra Kłoska.

Organy są produkcji firmy Rieger z Karniowa z 1920 roku. W roku 1952 pozostały one rozbudowane przez firmę Wacława Biernackiego z Krakowa. Posiadają aktualnie 51 głosów.

Na okolicznościowe nabożeństwa w prezbiterium wystawiane są figury Matki Boskiej z Dzięciątkiem i Najświętszego Serca Pana Jezusa pochodzące z usuniętych w latach 60. XXw. ołtarzy.

Nawa północna


W nawie północnej możemy dojrzeć obraz "Chrystus w Ogrójcu". Poniżej obrazu mieści się współczesny ołtarz z XIX-wiecznym krucyfiksem pochodzącym z byłego wyposażenia.


Nawa południowa


W południowej nawie mieści się krzyż upamiętniający nabożeństwo Drogi Krzyżowej odbywającej się co roku drogami miasta Bielsko-Biała.

Ołtarze


W roku 1991 r. w miejsce rozebranego w latach 60. XX wieku zrobiono nowy ołtarz główny. Wcześniej zastępowała go płaskorzeźbą Zygmunta Brachmańskiego. Prezentowała ona sylwetkę Chrystusa na krzyżu. Obecnie jest ona zdemontowana. W ołtarzu głównym mieści się tabernakulum uratowane z XIX-wiecznego wyposażenia.

W ołtarzu mieści się obraz z 1845 r. Przedstawia on św. Mikołaja wybawiającego rozbitków z tonącego statku. Z boku można podziwiać portrety św. Pawła i św. Brata Alberta autorstwa Piotra Kłoska.


Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej


Co budzi zainteresowanie Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej jako jedyna przeżyła wszystkie pożary świątyni. Od roku 1729 w kaplicy mieści się łaskami słynący obraz przywieziony z Tokaju przez płk Teodora Sułkowskiego. Zlokalizowane są tu również relikwie: św. Mikołaja, św. Franciszka z Asyżu,Dzieci Fatimskich jak również bł. Jerzego Popiełuszki. Kaplica znana jest z nabożeństw polskich, które odprawiał w niej na zalążka XX wieku słynny działacz polski – ks. Stanisław Stojałowski. Można o tym przeczytać na tablicy pamiątkowej.


Rzeźby św. Jana Nepomucena


W Kościele mieszczą się dwie rzeźby św. Jana Nepomucena (oprócz tej znajdującej się w portalu): w kruchcie południowej jak również w kruchcie centralnej. Ta wymieniona jako pierwsza została w latach 30. XX wieku przeniesiona z Rynku (Na Rynku mieści się aktualnie jej kopia).

źródło: Katedra św. Mikołaja w Bielsku-Białej

Ratusz w Bielsku-Białej

Ratusz w Bielsku-Białej jest neorenesansowym, zabytkowym obiektem znajdującym się na pl. Ratuszowym w dzielnicy Biała Krakowska. Prace budowlane miały miejsce w latach 1895-1897. Projektantem ratusza był Emanuel Rost. Pierwotnie znajdował się tam magistrat miasta Białej, Komunalną Kasę Oszczędności oraz kilkanaście różnych bialskich instytucji, a także mieszkania urzędników. Od 1951 jest siedzibą Prezydenta Miasta i Rady Miejskiej oraz niektórych wydziałów Urzędu Miasta w Bielsku-Białej.

Ratusz został budowany na rzucie prostokąta. Cała powierzchnia budynku wynosi 1278m2. Symetrię konstrukcji akcentuje ryzalit (występ z lica w elewacji konstrukcji ) Sali Rady i westybulu oraz dwa mniejsze ryzality narożne. Jeden z nich przechodzi w wieżę Ratusza. Ratusz posiada dwa nie duże skrzydła, które wyraźnie formują kształt podkowy. Od południowej strony wybudowana została kwadratowa studnia wraz z boczną klatką schodową. Ratusz posiada trzy kondygnacje. Reprezentacyjną funkcję pełni pierwsze piętro. Układ elewacji względem siebie jest silnie zhierarchizowany. Najbardziej niewyszukana jest zachodnia ( tylna ) część budynku. W miarę dochodzenia do fasady wyrazistość i zdobienia zagęszczają się. Dużo zdobień i fragmentów architektonicznych posiada ryzalit centralny.

Zaprojektowany jest według reguły trójdzielnej loggi arkadowej (wnęka w zewnętrznej płaszczyźnie budynku, otwarta na zewnątrz) : trzech portali wejściowych (ozdobne obramienie drzwi wejściowych) i balkonu obwieszczeniowego - elementu, jakiego nie mogło zabraknąć w XIX-wiecznej architekturze. Balkon pozbawiony jest swojej funkcji i jest tylko elementem dekoracyjnym. W podziałach ścian zastosowano zdwojone pilastry jońskie oraz zbitą ornamentację z neorenesansowych motywów okuć, kartuszy, festonów kwiatowych oraz herbów miasta. Nieodłącznym emblematem Ratusza w Bielsku-Białej jest kamienna rzeźba bogini Eirene z rogiem obfitości i u jej boku - niewielkim Plutosem (bogiem bogactwa). Powyżej mieści się tarcza herbowa z motywem pszczoły (symbol pracowitości i zapobiegliwości). Przedstawiany system kompozycyjny jest podobny do fasady wiedeńskiego Pałacu Sprawiedliwości.

Symetryczny system struktury budowli pozostanie zachwiany przez wieżę zegarową. Trzeba zaznaczyć, że w tamtych czasach był to nieodłączny element budowanych ratuszów. Jest ona wydłużeniem północno-wschodniego ryzalitu. Jej wysokość szacowana od podłoża wynosi 52 metry. Posiada kształt kwadratu, nakryta wielobocznym hełmem z galeryjką i iglicą w otoczeniu czterech narożnych kopułek. Posiada loggię widokową. W obramieniu okna mieści się data ukończenia budowli - czyli rok 1897. Na wieży mieści się zegar. Co trzy godziny odtwarzany jest hejnał miejski.


Ratusz w Bielsku-Białej pod względem architektonicznym bardzo mocno przypomina wiedeński pałac miejski. W odróżnieniu od odmian wiedeńskich architekt wprowadził motywy północne w formie stromego dachu oraz ornamentów okuciowych i zawijanych kartuszy. Można ustalić, że są to jedyne elementy,które nie wywodzą się od wiedeńskiej architektury i odróżniają ratusz na tle analogicznych budowli.
Plan wybudowania nowego Ratusza ( były ratusz z 1827 roku znajdował się na placu Wojska Polskiego) powstał w dziewięćdziesiątych latach XIX wieku. Stwierdzono wówczas, że aktualny ratusz jest zbyt mały dla rozwijającego się miasta. Sponsorem budowy nowego ratusza została Komunalna Kasa Oszczędności - rodzimy bank.

Zaczątkiem 1894 roku centrala Komunalnej Kasy Oszczędności rozpisała konkurs architektoniczny na stworzenie projektu ratusza. Z domniemania miał on spełniać dwie role - obejmować siedzibę banku oraz siedzibę magistratu. Uważnie ustalono wymagania, jakie nowy budynek miał spełniać. Najważniejsza była funkcjonalność oraz okazałość ratusza. Symbolem rozpoznawczym miała być wieża z zegarem. O organizację konkursu zwrócono się do Austriackiego Związku Inżynierów i Architektów . W skład jury weszli trzej wiedeńscy architekci: Ludwig Wächtler, Franz von Neumann i Herman Helmer.

Dnia 24 lipca 1894 jury dokonało wyboru projektu. W konkursie wzięło udział ośiem ofert. Współcześnie znamy tylko dwie z nich: projekt pod hasłem Honoris Causa autorstwa Karla Korna oraz Coalition 2 autorstwa Emanuela Rosta. Wygrał projekt Rosta. Po konkursie uległ on wielu modyfikacją i poprawką. Oferta Korna znalazła się na drugim miejscu. Można przewidywać, ze powodem były zbyt ogromne gabaryty ratusza oraz nieuwzględnienie reprezentatywnej wieży zegarowej.
1 września 1895 rozpoczęły się prace budowlane. Po przeszło dwóch latach (30 września 1897) zostały one zakończone. Odpowiedzialny za prace nad budową był Ignatz Ungwer. Wydatki poświęcone na realizację budowy obliczane na 200 000 koron austro-węgierskich, definitywnie osiągnęły koszt 612 000 koron. Władze miejskie, z burmistrzem Johannem Rosnerem na czele oraz Komunalna Kasa Oszczędności przeprowadzili się do wybudowanego ratusza 17 października 1897. Wkrótce Ratusz stał się również siedzibą policji i 20-osobowego oddziału straży miejskiej. Jeden pokój zajęło Towarzystwo Obywatelskie. Obok znajdowało się, muzeum miejskie (założone 3 grudnia 1904) . Na najwyższej kondygnacji przebywali urzędnicy. W 1897 po zachodniej stronie Ratusza ufundowano park miejski.

Wraz z złączeniem miast Bielska i Białej w jedno miasto w roku 1951, ratusz miały okazję stać się siedzibą Prezydenta Miasta, Urzędu Miejskiego i Miejskiej Rady Narodowej w Bielsku-Białej.

W roku 1991 zabytkowy zegar na wieży zastąpiono współczesnym, elektronicznym zegarem. Zabytkowy zegar trafił do muzeum. W 1993 roku rozpoczęto prace konserwatorskie na dachu i na wieży zegarowej. Podstawowe prace ( odświeżenie elewacji oraz wnętrz ratusza) miały swoje miejsce w latach 1996-1997. Ratusz na swoje stulecie zdobył początkowy blask. XIX-wieczny wygląd ratusza został odtworzony w większości na podstawie dawnych fotografii oraz szkiców projektowych projektanta - Emanuela Rosta.
Z ciekawostek należy wyszczególnic, że w kwietniu 2008 Narodowy Bank Polski oddał okolicznościową monetę z partii 32 historyczne miasta Polski o nominale 2 zł, na rewersie znajdował się obraz bielskiego ratusza. A w roku 2009 bielski ratusz był umiejscowiony na tzw. pocztówce przedstawiającej Polskę podczas konkursu Eurowizji.