poniedziałek, 1 października 2012

Katedra św. Mikołaja

Katedra św. Mikołaja w Bielsku-Białej jest jednym z największych kościołów wybudowanym w mieście Bielsko-Biała. Jest katedrą diecezji bielsko-żywieckiej. Budowla jest reprezentatywnym punktem miasta, wyśmienicie dostrzegalna z różnorodnych obszarów miasta. Znajduje się na Starym Mieście, przy pl. św. Mikołaja i leży na terenie Dekanatu Bielsko-Biała I - Centrum. Pełni również funkcję kościoła parafialnego (parafia św. Mikołaja). Jako datę powstania katedry podaje się lata 1443-1447, jednakże aktualny kształt uzyskała dopiero w 1912 r. Liczne przebudowy sprawiły, ze budowla posiada szczegóły wielu kierunków architektonicznych - od gotyku po modernizm. 


W latach 1443-1447 został wybudowany pierwszy kościół w stylu gotyckim. Fundatorem budowli był cieszyński książę Wacław I. Można przeczuwać, że pierwszy gotycki kościół powstał na miejscu drewnianego kościoła otoczonego cmentarzem. Budowa murowanej świątyni wiązała się z przesunięciem parafii z kościoła w Starym Bielsku do miasta Bielska. Także wtedy jej patron - św. Mikołaj - został patronem miasta.


W czasie od 1559 r. do 1630 r. kościół był zborem luterański. Ostatnim jego kapłanem był Jerzy Trzanowski - pisarz i kaznodzieja religijny. Następnie został przy użyciu siły przywrócony katolikom. Jednak w roku 1659 spłonął doszczętnie. Po pożarze był odnowiony sumptem bielskiego barona Juliusza Gotlieba Sunnnegha, który był fundatorem nowego, barokowego wnętrze. Kościół miały okazję stać się rejonem pochówków tej węgierskiej rodziny (luterańskiej).


W roku 1682 r. katedra pozostała napadnięta i obrabowana przez powstańczy oddział węgierski pod wodzą Imre Thökölego, który unicestwił przed kościołem proboszcza Krzysztofa Buriana.


W roku 1750 miał miejsce kolejny pożar. Piorun uderzył w świątynię - stopił dzwon, zegar wieżowy i spalił dach. Kościół pozostał odtworzony w latach 1751 - 1756. W roku 1783 r. zlikwidowano otaczający kościół cmentarz. Kościół pada ofiarą następnego pożaru w roku 1808.


Od roku 1752 r. kolatorami kościoła byli książęta bielscy - Sułkowscy. W latach 1815-1822 książę Jan Nepomucen ufundował nowe, barokowo-klasycystyczne wyposażenie. Przeżyło on do lat 60. XX wieku.


Od roku 1909 do 1912 roku miała miejsce daleko idąca przebudowa kościoła, wg zarysu architekta wiedeńskiego Leopolda Bauera. Rozszerzono nawy i wzniesiono neoromańską fasadę z 61-metrową wieżą.


W 1992 r. utworzono diecezję bielsko-żywiecką, a dotychczasowy kościół parafialny pw. św. Mikołaja wywyższono do rangi katedry.


Obecny wygląd kościoła pochodzi z przebudowy, która miała miejsce w latach 1909 - 1910 wg zarysu Leopolda Bauera. W tamtym czasie pojawiła się 61-metrową wieża, wydłużono nawę naczelną i dobudowano nawy boczne. Wieża bardzo przypomina włoską kampanilę ( dzwonnica kościelna , wydzielona z bryły kościoła i zbudowana obok niej - w przypadku Katedry Św. Mikołaja wieża nie była wydzielona.). Przypuszczalnym wzorem dla niej mogła być dzwonnica św. Marka w Wenecji.

Wieża dekorowana jest reprezentatywnymi gałęziami winnej latorośli, które są znakiem boskiej miłości i Kościoła. Na wieży, pokrytej w 1998 r. miedzianą blachą, mieści się zegar z roku 1918 .

Portal świątyni zdobi figura Chrystusa. Jest ona otoczona medalionami z wizerunkiem dwunastu apostołów, nad jakim wstawiono posągi św. Mikołaja, Jadwigi Śląskiej i św. Jana Nepomucena. Rzeźby stworzył współpracownik Otto Wagnera - Othmar Schimkowitz.

Na ścianie północnej możemy odnaleźć pamiątkową tablicę z nazwiskami parafian poległych w I wojnie światowej.

Wygląd wewnętrzny katedry, który jesteśmy w stanie oglądać dzisiaj, jest rezultatem kontrowersyjnych posoborowych zmian z lat 1965 - 1966. W tych latach budynek został pozbawiony niemal wszystkiego - pozostały wyłącznie konfesjonały z roku 1910. Zamalowane pozostały także upiększające ściany polichromie, które na szczęście powróciły w 1998 r. ( zrekonstruowano także freski w prezbiterium pochodzące z 1936 r.). W wyższej części nawy mieszczą się barwne, secesyjne witraże wiedeńczyka Rudolfa Harflingera z roku 1912.

Całkiem odrębną stylistykę prezentują witraże znajdujące się w niższej części nawy - nie ma w nich cienia monumentalizmu. Pozostały zrobione w 1894 r. w Pradze w pracowni C.L. Turckego. W roku 2009. w miejsce pustego okna zrobiony został nowy witraż. Przedstawia on Bł. Jana Pawła II, jest stylizowany na wcześniejsze XIX-wieczne witraże. Planowane jest stworzenie kolejnego witraża z portretem Kard. Stefana Wyszyńskiego.


Nawa centralna

W nawie centralnej i nawach bocznych zlokalizowane są stacje Drogi Krzyżowej z 1860r. Nad bocznym wejściem od północnej strony wisi portret bł. Jana Pawła II wykonany przez Piotra Kłoska.

Organy są produkcji firmy Rieger z Karniowa z 1920 roku. W roku 1952 pozostały one rozbudowane przez firmę Wacława Biernackiego z Krakowa. Posiadają aktualnie 51 głosów.

Na okolicznościowe nabożeństwa w prezbiterium wystawiane są figury Matki Boskiej z Dzięciątkiem i Najświętszego Serca Pana Jezusa pochodzące z usuniętych w latach 60. XXw. ołtarzy.

Nawa północna


W nawie północnej możemy dojrzeć obraz "Chrystus w Ogrójcu". Poniżej obrazu mieści się współczesny ołtarz z XIX-wiecznym krucyfiksem pochodzącym z byłego wyposażenia.


Nawa południowa


W południowej nawie mieści się krzyż upamiętniający nabożeństwo Drogi Krzyżowej odbywającej się co roku drogami miasta Bielsko-Biała.

Ołtarze


W roku 1991 r. w miejsce rozebranego w latach 60. XX wieku zrobiono nowy ołtarz główny. Wcześniej zastępowała go płaskorzeźbą Zygmunta Brachmańskiego. Prezentowała ona sylwetkę Chrystusa na krzyżu. Obecnie jest ona zdemontowana. W ołtarzu głównym mieści się tabernakulum uratowane z XIX-wiecznego wyposażenia.

W ołtarzu mieści się obraz z 1845 r. Przedstawia on św. Mikołaja wybawiającego rozbitków z tonącego statku. Z boku można podziwiać portrety św. Pawła i św. Brata Alberta autorstwa Piotra Kłoska.


Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej


Co budzi zainteresowanie Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej jako jedyna przeżyła wszystkie pożary świątyni. Od roku 1729 w kaplicy mieści się łaskami słynący obraz przywieziony z Tokaju przez płk Teodora Sułkowskiego. Zlokalizowane są tu również relikwie: św. Mikołaja, św. Franciszka z Asyżu,Dzieci Fatimskich jak również bł. Jerzego Popiełuszki. Kaplica znana jest z nabożeństw polskich, które odprawiał w niej na zalążka XX wieku słynny działacz polski – ks. Stanisław Stojałowski. Można o tym przeczytać na tablicy pamiątkowej.


Rzeźby św. Jana Nepomucena


W Kościele mieszczą się dwie rzeźby św. Jana Nepomucena (oprócz tej znajdującej się w portalu): w kruchcie południowej jak również w kruchcie centralnej. Ta wymieniona jako pierwsza została w latach 30. XX wieku przeniesiona z Rynku (Na Rynku mieści się aktualnie jej kopia).

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz