niedziela, 4 listopada 2012

Katedra Św. Mikołaja

Katedra św. Mikołaja w Bielsku-Białej jest jednym z największych kościołów wybudowanym w mieście Bielsko-Biała. Jest katedrą diecezji bielsko-żywieckiej. Katedra jest specyficznym punktem miasta, doskonale zauważalna z rozmaitych miejsc. Znajduje się na Starym Mieście, przy pl. św. Mikołaja i leży na terenie Dekanatu Bielsko-Biała I - Centrum. Pełni także funkcję kościoła parafialnego (parafia św. Mikołaja). Jako datę powstania katedry podaje się lata 1443-1447, jednak bieżący kształt osiągnęła dopiero w 1912 r. Liczne przebudowy spowodowały, ze budowla posiada detale wielu stylów architektonicznych - od gotyku po modernizm.



W latach 1443-1447 został wybudowany pierwszy kościół w nurcie gotyckim. Fundatorem konstrukcji był cieszyński książę Wacław I. Można przyjmować, że pierwszy gotycki kościół powstał na miejscu drewnianego kościoła otoczonego cmentarzem. Budowa murowanej świątyni wiązała się z przesunięciem parafii z kościoła w Starym Bielsku do miasta Bielska. Także wtedy jej patron - św. Mikołaj - został patronem miasta.


W okresie od 1559 r. do 1630 r. kościół był zborem luterański. Ostatnim jego kapłanem był Jerzy Trzanowski - pisarz i kaznodzieja religijny. Następnie został siłą przywrócony katolikom. Jednakże w roku 1659 spłonął doszczętnie. Po pożarze był przebudowany sumptem bielskiego barona Juliusza Gotlieba Sunnnegha, który był fundatorem nowego, barokowego wnętrze. Kościół miały okazję stać się obiektem pochówków tej węgierskiej rodziny (luterańskiej).


W roku 1682 r. katedra została napadnięta i zrabowana przez powstańczy oddział węgierski pod wodzą Imre Thökölego, który unicestwił przed kościołem pastora Krzysztofa Buriana.


W roku 1750 miał miejsce kolejny pożar. Piorun uderzył w świątynię - stopił dzwon, zegar wieżowy i spalił dach. Kościół pozostał odbudowany w latach 1751 - 1756. W roku 1783 r. zlikwidowano spowijający kościół cmentarz. Kościół pada ofiarą kolejnego pożaru w roku 1808.


Od roku 1752 r. kolatorami kościoła byli książęta bielscy - Sułkowscy. W latach 1815-1822 książę Jan Nepomucen ufundował nowe, barokowo-klasycystyczne wyposażenie. Przeżyło on do lat 60. XX wieku.


Od roku 1909 do 1912 roku miała miejsce poważna przebudowa kościoła, wg pomysłu architekta wiedeńskiego Leopolda Bauera. Rozszerzono nawy i wzniesiono neoromańską fasadę z 61-metrową wieżą.


W 1992 r. utworzono diecezję bielsko-żywiecką, a dotychczasowy kościół parafialny pw. św. Mikołaja wywyższono do pozycji katedry.


Teraźniejszy wygląd budowli pochodzi z przebudowy, która miała miejsce w latach 1909 - 1910 wg pomysłu Leopolda Bauera. W tamtym okresie pojawiła się 61-metrową wieża, przedłużono nawę naczelną i dobudowano nawy boczne. Wieża przypomina włoską kampanilę ( dzwonnica kościelna , wydzielona z bryły kościoła i budowana obok niej - w przypadku Katedry Św. Mikołaja wieża nie pozostała wydzielona.). Przypuszczalnym wzorem dla niej mogła być dzwonnica św. Marka w Wenecji.

Wieża dekorowana jest specyficznymi gałęziami winnej latorośli, które są znakiem boskiej miłości i Kościoła. Na wieży, pokrytej w 1998 r. miedzianą blachą, znajduje się zegar z roku 1918 .

Portal świątyni zdobi figura Chrystusa. Jest ona otoczona medalionami z obrazem dwunastu apostołów, nad jakim wstawiono posągi św. Mikołaja, Jadwigi Śląskiej i św. Jana Nepomucena. Rzeźby stworzył współpracownik Otto Wagnera - Othmar Schimkowitz.

Na ścianie północnej możemy odnaleźć pamiątkową tablicę z nazwiskami parafian poległych w I wojnie światowej.

Wygląd wewnętrzny katedry, który możemy oglądać obecnie, jest wynikiem spornych posoborowych przemian z lat 1965 - 1966. W tych latach kościół został pozbawiony niemal wszystkiego - zostały wyłącznie konfesjonały z roku 1910. Zamalowane zostały także ozdabiające ściany polichromie, które na szczęście powróciły w 1998 r. ( zrekonstruowano także freski w prezbiterium pochodzące z 1936 r.). W wyższej sekcji nawy znajdują się kolorowe, secesyjne witraże wiedeńczyka Rudolfa Harflingera z roku 1912.

Całkiem odrębną stylistykę stanowią witraże znajdujące się w niższej sekcji nawy - nie ma w nich cienia monumentalizmu. Zostały wykonane w 1894 r. w Pradze w pracowni C.L. Turckego. W roku 2009. w miejsce pustego okna stworzony został nowy witraż. Prezentuje on Bł. Jana Pawła II, jest stylizowany na wcześniejsze XIX-wieczne witraże. Proponowane jest stworzenie kolejnego witraża z wizerunkiem Kard. Stefana Wyszyńskiego.

W nawie centralnej i nawach bocznych umieszczone są stacje Drogi Krzyżowej z 1860r. Nad bocznym wejściem od północnej strony znajduje się obraz bł. Jana Pawła II wykonany przez Piotra Kłoska.

Organy są produkcji firmy Rieger z Karniowa z 1920 roku. W roku 1952 zostały one rozbudowane przez firmę Wacława Biernackiego z Krakowa. Posiadają dziś 51 głosów.

Na okolicznościowe nabożeństwa w prezbiteium wystawiane są figury Matki Boskiej z Dzięciątkiem i Najświętszego Serca Pana Jezusa pochodzące z usuniętych w latach 60. XXw. ołtarzy.

Nawa północna


W nawie północnej możemy dojrzeć obraz "Chrystus w Ogrójcu". Poniżej obrazu znajduje się współczesny ołtarz z XIX-wiecznym krucyfiksem pochodzącym z poprzedniego wyposażenia.


Nawa południowa



W południowej nawie mieści się krzyż upamiętniający nabożeństwo Drogi Krzyżowej odbywającej się co roku drogami miasta Bielsko-Biała.

Ołtarze

W roku 1991 r. w miejsce zdemontowanego w latach 60. XX wieku zrobiono nowy ołtarz główny. Wcześniej wyręczała go płaskorzeźbą Zygmunta Brachmańskiego. Prezentowała ona sylwetkę Chrystusa na krzyżu. Współcześnie jest ona zdemontowana. W ołtarzu głównym znajduje się tabernakulum uratowane z XIX-wiecznego wyposażenia.

W ołtarzu znajduje się obraz z 1845 r. Prezentuje on św. Mikołaja ocalającego rozbitków z tonącego statku. Z boku można podziwiać wizerunki św. Pawła i św. Brata Alberta autorstwa Piotra Kłoska.


Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej



Co ciekawe Kaplica Matki Boskiej Częstochowskiej jako jedna przetrwała wszystkie pożary świątyni. Od roku 1729 w kaplicy znajduje się łaskami słynący obraz przywieziony z Tokaju przez płk Teodora Sułkowskiego. Umiejscowione są tu także relikwie: św. Mikołaja, św. Franciszka z Asyżu,Dzieci Fatimskich a także bł. Jerzego Popiełuszki. Kaplica sławna jest z nabożeństw polskich, które odprawiał w niej na początku XX wieku wybitny działacz polski - ks. Stanisław Stojałowski. Można o tym przeczytać na tablicy pamiątkowej.


Rzeźby św. Jana Nepomucena


W Katedrze mieszczą się dwie rzeźby św. Jana Nepomucena (oprócz tej znajdującej się w portalu): w kruchcie południowej a także w kruchcie centralnej. Ta wymieniona jako pierwsza pozostała w latach 30. XX wieku przeniesiona z Rynku (Na Rynku znajduje się dziś jej replika).

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz